Από τη θεωρία στην πράξη: ένα σχέδιο για αρχάριους

Έφτασες στο τελευταίο κεφάλαιο. Πριν από οτιδήποτε άλλο: τίποτα σε αυτό το μάθημα δεν είναι επενδυτική συμβουλή. Ο σκοπός είναι να σε βοηθήσει να σκεφτείς με καθαρό μυαλό, όποια απόφαση κι αν πάρεις, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης να μην επενδύσεις καθόλου.

1. Πρώτα οι βάσεις

• Έχεις αποθεματικό ασφαλείας για απρόβλεπτα έξοδα, π.χ. μερικών μηνών;
• Έχεις χρέη με υψηλό επιτόκιο, όπως πιστωτικές κάρτες; Η αποπληρωμή τους είναι συνήθως πιο σίγουρη «απόδοση» από οποιαδήποτε επένδυση.
• Ποτέ δανεικά για κρυπτονομίσματα, ούτε από τράπεζα ούτε από φίλους.

2. Πόσο ρίσκο αντέχεις στην πράξη

Θυμήσου από το κεφάλαιο 4 ότι η αγορά έχει περάσει πτώσεις άνω του 75%. Ένας απλός κανόνας: βάλε μόνο ποσό που, αν μειωνόταν στο μισό ή και χανόταν ολόκληρο, δεν θα επηρέαζε τη ζωή σου ούτε τον ύπνο σου. Για τους περισσότερους ανθρώπους αυτό είναι ένα μικρό μέρος των αποταμιεύσεών τους.

3. Διασπορά

Μην βάζεις όλα σου τα χρήματα σε ένα μέρος. Αυτό ισχύει και μέσα στα κρυπτονομίσματα: όσο πιο πολλά ποσά βάζεις σε μικρά, άγνωστα tokens, τόσο περισσότερο ανεβαίνει ο κίνδυνος. Και ισχύει και συνολικά: τα κρυπτονομίσματα είναι ένα κομμάτι, όχι το σύνολο, των αποταμιεύσεών σου.

4. Σταδιακές αγορές αντί για «τη σωστή στιγμή»

Κανείς δεν ξέρει πότε είναι η «σωστή στιγμή» για αγορά. Μια συνηθισμένη προσέγγιση είναι οι σταδιακές αγορές (dollar cost averaging, DCA): αγοράζεις σταθερό μικρό ποσό σε τακτά διαστήματα, π.χ. κάθε μήνα, ανεξάρτητα από την τιμή. Έτσι δεν ρισκάρεις να βάλεις όλο το ποσό ακριβώς πριν από μια πτώση. Δεν εξαλείφει τον κίνδυνο: αν η αγορά πέφτει για χρόνια, θα είσαι κι εσύ σε απώλειες. Απλώς σε βοηθά να μην αποφασίζεις με βάση το συναίσθημα της στιγμής.

5. Τα συναισθήματα είναι ο μεγαλύτερος εχθρός

• FOMO (fear of missing out): «όλοι κερδίζουν και εγώ μένω πίσω». Συνήθως εμφανίζεται κοντά στις κορυφές.
• Πανικός: πουλάς επειδή όλα πέφτουν και κλειδώνεις τη ζημιά.

Γράψε το σχέδιό σου πριν αγοράσεις: πόσα θα βάλεις, κάθε πότε, για πόσο καιρό, και τι θα κάνεις αν η αγορά πέσει 50%. Όταν έρθει η αναταραχή, θα έχεις κάτι να συμβουλευτείς πέρα από το ένστικτό σου.

6. Εξασκήσου χωρίς χρήματα

Ένας καλός τρόπος να καταλάβεις πόσο απρόβλεπτη είναι η αγορά, χωρίς να ρισκάρεις τίποτα, είναι οι δωρεάν προβλέψεις του Basecoin: προβλέπεις αν μια τιμή θα είναι πιο πάνω ή πιο κάτω σε 24 ώρες και μαζεύεις πόντους. Θα δεις γρήγορα ότι ακόμα και οι πιο «σίγουρες» εκτιμήσεις συχνά βγαίνουν λάθος.

Συνέχισε να μαθαίνεις

Η αγορά αλλάζει γρήγορα. Διάβαζε τις ειδήσεις, μάθε τους όρους στο γλωσσάρι του «Μάθε», και να είσαι επιφυλακτικός με όποιον σου υπόσχεται εύκολα κέρδη. Καλή αρχή!