Τι είναι τα κρυπτονομίσματα (και τι δεν είναι)

Όταν ακούς «κρυπτονόμισμα», σκέψου ένα ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο που μπορείς να στείλεις σε οποιονδήποτε στον κόσμο μέσω του διαδικτύου, χωρίς να περάσει από τράπεζα. Το «κρυπτο» προέρχεται από την κρυπτογραφία, τα μαθηματικά που κάνουν τις συναλλαγές ασφαλείς και δύσκολα παραποιήσιμες.

Το πρώτο και πιο γνωστό κρυπτονόμισμα είναι το Bitcoin, που ξεκίνησε το 2009. Από τότε έχουν δημιουργηθεί χιλιάδες άλλα. Στον πίνακα ισοτιμιών του Basecoin παρακολουθούμε τα 1.000 μεγαλύτερα.

Πώς διαφέρει από τα χρήματα στην τράπεζα

Τα ευρώ στον λογαριασμό σου τα εκδίδει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, και την καταγραφή του ποιος έχει τι την κάνει η τράπεζά σου. Αν η τράπεζα έχει πρόβλημα, οι καταθέσεις σου προστατεύονται μέχρι 100.000 € από το σύστημα εγγύησης καταθέσεων.

Στα περισσότερα κρυπτονομίσματα τα πράγματα είναι διαφορετικά:

• Δεν υπάρχει κεντρικός εκδότης. Οι κανόνες (π.χ. πόσα νομίσματα θα υπάρξουν) είναι γραμμένοι σε λογισμικό που τρέχουν χιλιάδες υπολογιστές.
• Η καταγραφή είναι δημόσια. Κάθε συναλλαγή γράφεται σε ένα κοινό ψηφιακό «κατάστιχο», το blockchain, που μπορεί να το δει ο καθένας.
• Δεν υπάρχει εγγύηση. Αν χάσεις την πρόσβαση ή πέσεις θύμα απάτης, συνήθως δεν υπάρχει κανείς να σου επιστρέψει τα χρήματα.
• Η τιμή αλλάζει συνεχώς, 24 ώρες το 24ωρο, και συχνά πολύ περισσότερο από μετοχές ή συνάλλαγμα.

Οι βασικές κατηγορίες

• Bitcoin (BTC): σχεδιάστηκε ως ψηφιακό χρήμα με σταθερό, περιορισμένο αριθμό νομισμάτων. Πολλοί το βλέπουν ως «ψηφιακό χρυσό».
• Πλατφόρμες όπως το Ethereum (ETH): δίκτυα πάνω στα οποία τρέχουν εφαρμογές και άλλα tokens.
• Stablecoins: νομίσματα που προσπαθούν να έχουν σταθερή αξία, συνήθως 1 δολάριο ή 1 ευρώ.
• Tokens και altcoins: όλα τα υπόλοιπα, από σοβαρά έργα μέχρι αστεία «memecoins». Η πλειονότητά τους έχει πολύ υψηλό κίνδυνο.

Θα δούμε καθεμιά κατηγορία αναλυτικά στα επόμενα κεφάλαια.

Τι μπορείς να κάνεις με αυτά

Μπορείς να τα κρατάς, να τα στείλεις σε άλλον, να τα ανταλλάξεις με άλλα κρυπτονομίσματα ή με ευρώ, και να χρησιμοποιήσεις εφαρμογές που λειτουργούν πάνω σε αυτά. Στην πράξη, οι περισσότεροι άνθρωποι στην Ελλάδα τα αγοράζουν ως επένδυση υψηλού κινδύνου και λιγότερο για καθημερινές πληρωμές.

Τι δεν είναι

Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή μερικούς μύθους:

• Δεν είναι εγγυημένο κέρδος. Η αγορά έχει περάσει πτώσεις 70–80% από τα υψηλά της. Μπορείς να χάσεις μεγάλο μέρος ή και όλο το ποσό που βάζεις.
• Δεν είναι ανώνυμα. Οι συναλλαγές είναι δημόσιες, και οι αδειοδοτημένοι πάροχοι ζητούν την ταυτότητά σου.
• Δεν είναι «απάτη» από τη φύση τους, αλλά υπάρχουν πολλές απάτες γύρω τους, και θα μάθεις να τις αναγνωρίζεις στο κεφάλαιο 8.

Αν όλα αυτά σου φαίνονται πολλά, είναι φυσιολογικό. Στο επόμενο κεφάλαιο θα δούμε πώς δουλεύει στην πράξη το Bitcoin, με απλά παραδείγματα.